Bản tin tham khảo của Tổng lãnh sự ngày 7/8/2008

TÌNH HÌNH GIÁ DẦU LỬA TRÊN THỊ TRƯỜNG THẾ GIỚI

Trong vòng 3 tuần qua, giá dầu thô trên thị trường thế giới đã giảm tới hơn 30 USD / thùng, từ mức kỷ lục 147 USD/thùng xuống còn 114,02 USD / thùng vào ngày 06/08/2008.

1. Nguyên nhân giảm giá dầu:

Theo các chuyên gia, có ba nguyên nhân cơ bản khiến dầu giảm giá mạnh, nhất là trong mấy ngày qua.

1.1. Tình hình cung - cầu trên thị trường thế giới

Mặc dù tình hình cung trên thế giới không tăng đáng kể so với trước thời điểm giá dầu tăng kỷ lục nhưng nhu cầu tiêu thụ lại giảm nhiều khiến thị trường hạ nhiệt. Các nguyên nhân chính khiến nhu cầu tiêu thụ trên thế giới giảm:

- Thứ nhất, kinh tế Mỹ vốn được coi là đầu tàu của nền kinh tế thế giới, tiếp tục khó khăn. Số liệu mới công bố ngày 30/7/2008 của Mỹ cho thấy tăng trưởng GDP của Mỹ trong quý 2/2008 chỉ đạt 1,9 % thay vì 2,3 % như dự báo, số người thất nghiệp mới tăng thêm 440.000 thay thì 390.000 như dự báo. Chính phủ Mỹ công bố thâm hụt ngân sách năm 2008 sẽ đạt mức kỷ lục 482 tỷ USD (tương đương 3,3 % GDP), đồng thời hạ chỉ tiêu tăng trưởng GDP của năm 2008 từ 2,7 % xuống 1,6 %. Kinh tế Mỹ đi xuống đã khiến nhu cầu tiêu thụ dầu ở một nước ngốn 20% lượng dầu thô của thế giới  giảm đáng kể. Trong 4 tháng đầu năm 2008, nhu cầu tiêu thụ dầu của Mỹ giảm 800.000 thùng / ngày so với cùng kỳ năm 2007. Bên cạnh nhu cầu tiêu thụ dầu cho sản xuất giảm, do giá nhiên liệu tăng cao, trong khi đời sống kinh tế khó khăn hơn, người tiêu dùng Mỹ buộc phải tiết kiệm hơn khiến tiêu thụ xăng dầu của người tiêu dùng Mỹ cũng giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm qua.

- Thứ hai, khi giá dầu tăng cao ở mức kỷ lục, nhiều nhà phân tích cho rằng mặc dù nhu cầu ở Mỹ giảm nhưng nhu cầu ở những nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ tăng mạnh sẽ bù đắp mức giảm tiêu thụ ở Mỹ. Tuy nhiên, trên thực tế kinh tế Trung Quốc trong quý 2/2008 đã giảm bớt mức tăng trưởng quá nóng, GDP tăng 10,1 % so với  mức 10,6 % của quý 1/2008. Chính sách bỏ trợ giá xăng dầu ở Trung Quốc và Việt Nam, nước nhập khẩu sản phẩm xăng dầu lớn thứ 2 châu Á, buộc người tiêu dùng phải tiết kiệm hơn, góp phần làm giảm nhu cầu tiêu thụ.

- Thứ ba, hầu như các nhà phân tích thị trường đều dự báo khi giá dầu tăng quá cao, các nước sẽ buộc phải áp dụng chính sách sử dụng năng lượng tiết kiệm hơn, đẩy mạnh khai thác và sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo nhằm giảm bớt phụ thuộc vào dầu lửa. Bộ Năng lượng Mỹ dự báo đến năm 2030, sản lượng điện khai thác từ gió sẽ chiếm tới 20% nguồn cung cấp năng lượng của Mỹ.Các chuyên gia dự báo nhu cầu tiêu thụ dầu ở châu Âu và Mỹ sẽ giảm từ mức 20,7 triệu thùng / ngày năm 2008 xuống còn 19,25 triệu thùng ngày trong năm 2009.

- Thứ tư, trong khi cầu giảm như trên và nhằm hạ nhiệt giá dầu, Mỹ quyết định thăm dò khai thác khu vực thềm lục địa của họ là khu vực được coi “dự trữ chiến lược” lâu nay Mỹ chưa đụng đến với lý do “bảo vệ tài nguyên môi trường”.

1.2. Đồng USD tăng giá so với Euro

Dầu mỏ và nhiều loại hàng hóa khác thường được định giá bằng USD. Khi đồng USD yếu, trị giá hàng hóa đương nhiên tăng lên, và kết quả ngược lại nếu đồng USD mạnh. Đồng USD lên giá so với các đồng tiền chủ chốt khác thời gian gần đây cũng khiến giá dầu "hạ nhiệt". Giá USD có xu hướng tăng lên sẽ làm giảm sự hấp dẫn của mặt hàng dầu mỏ đối với các nhà đầu tư.

1.3. Giới đầu cơ bán ra:

Hoạt động đầu cơ thời gian qua 1 yếu tố quan trọng góp phần đẩy giá dầu lên cao thời gian qua. Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều bất ổn, các nguồn nguyên liệu chiến lược như dầu lửa hoặc vàng luôn là được giới đầu cơ tăng cường nắm giữ để tránh rủi ro. Xuất phát từ nguyên nhân cơ bản là đồng USD sẽ còn tiếp tục mất giá so với Euro, bên cạnh trữ Euro, các nhà đầu cơ còn mua vào các hợp đồng giao dịch dầu lửa với tính toán giá dầu sẽ còn tiếp tục tăng. Hoạt động đầu cơ bao giờ cũng làm nóng thị trường do cung - cầu càng trở nên mất cân đối. Theo đánh giá của các ngân hàng quốc tế, hoạt động đầu cơ chiếm 20 % nguyên nhân làm tăng giá dầu trên thế giới. Thời gian gần đây, cùng với sự giảm nhu cầu tiêu thụ dầu trên thế giới, đồng USD không tiếp tục mất giá, giới đầu cơ đã bán ra nhiều hợp đồng giao dịch dầu lửa, góp phần làm giá dầu giảm.

Có 3 nguyên nhân chính khiến giới đầu cơ bán hợp đồng là:

- Thứ nhất, tuyên bố của Giám đốc Cơ quan dự trữ liên bang Mỹ (FED) Ben Bernake vừa qua khẳng định nước Mỹ đang đi đúng hướng trong khắc phục các khó khăn của thị trường tài chính, đã làm giảm mối lo của giới đầu tư. Vì thế, họ rút bớt tiền đầu cơ khỏi mặt hàng dầu thô, khiến giá dầu giảm.

- Thứ hai, sau một thời gian dài găm giữ, thì đây là lúc để các nhà đầu cơ xả hàng, hiện thực hoá lợi nhuận. Trên thực tế, bối cảnh về một đợt giảm mạnh giá xăng dầu đã được các chuyên gia kinh tế trên thế giới dự báo từ lâu, từ khi mà giá dầu không ngừng leo thang, bất chấp mọi nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế trong việc hạ nhiệt giá dầu. Tình trạng này được các nhà kinh tế Mỹ ví có những nét gần giống với tình trạng bong bóng trong cuộc khủng hoảng nhà đất vừa qua.

- Thứ ba, đẩy mạnh chống đầu cơ dầu mỏ đang được chính giới ở Mỹ coi là biện pháp cơ bản ngăn chặn “sốt” giá dầu. Quốc hội Mỹ gây áp lực buộc chính phủ Mỹ có biện pháp mạnh xử lý giới đầu cơ dầu lửa. Thượng viện Mỹ ngày 22/7/2008 đã thông qua một dự luật do các nghị sĩ đảng Dân chủ đưa ra  nhằm đẩy mạnh chống nạn đầu cơ dầu mỏ. Dự luật này yêu cầu Ủy ban Giao dịch hàng hóa kỳ hạn Mỹ (CFTC) đưa ra những hạn chế đối với các giao dịch của các nhà đầu tư và đầu cơ trên thị trường dầu mỏ, đồng thời loại trừ các khe hở pháp lý cho phép các nhà đầu cơ giao dịch trên thị trường dầu mỏ London ''lách'' được những quy định ngặt nghèo của Mỹ. Ứng cử viên Tổng thống của đảng Dân chủ, Barack Obama khẳng định sẽ tuyên chiến với nạn đầu cơ năng lượng; cam kết chấm dứt việc thả nổi các giao dịch dầu mỏ cùng các đề xuất chi tiết về siết chặt hoạt động của các công ty dầu mỏ. Trong một động thái mới nhất, ngày 25/7/2008, CFTC mới khởi kiện quỹ đầu tư Optiver của Mỹ trước tòa án New York với cáo buộc quỹ này đã “làm giá” dầu lửa thời gian qua. Thái độ kiên quyết của chính phủ Mỹ trong chống đầu cơ khiến giới đầu cơ quốc tế lo ngại và buộc phải bán ra các hợp đồng để bảo toàn lợi nhuận.

1.4. Nguyên nhân khác:

- Trong những ngày qua, tâm lý lo ngại cơn bão nhiệt đới mạnh Dolly ảnh hưởng tới nguồn cung cấp dầu thô ở Vịnh Mexico đã lắng dịu, khi cơn bão này chuyển hướng.

- Tình hình Iran và Trung Đông không có căng thẳng mới. Vấn đề hạt nhân của Iran sắp đi vào giai đoạn quyết định và có nhiều dấu hiệu cho thấy Iran sẽ cùng nhóm 5+1 tiếp tục đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran, chưa có khả năng Mỹ, Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran trong tương lai gần.

2. Dự báo về giá dầu thời gian tới:

Những nguyên nhân chính khiến giá dầu hạ nhiệt thời gian qua về cơ bản sẽ tiếp tục chi phối, ảnh hưởng thị trường dầu trong nửa cuối năm 2008 và đầu năm 2009.

Nhận định về giá dầu thời gian tới, Chủ tịch Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) Chakib Khelil cho rằng giá dầu thế giới có thể giảm xuống còn 70 - 80 USD/thùng so với mức hiện tại khoảng 124 USD/thùng. Nhận định trên được đưa ra trong bối cảnh đồng USD có xu hướng tăng nhẹ so với các đồng tiền mạnh khác như Euro. Ngoài ra, dự báo còn dựa trên giả thiết rằng đồng USD sẽ tiếp tục tăng giá và căng thẳng xung quanh vấn đề hạt nhân của Iran được giải tỏa. Theo ông Chakib Khelil, giá dầu đã hạ nhiệt đáng kể trong 2 tuần vừa qua cho dù mức cung và cầu về dầu không thay đổi.

Nhìn chung, các chuyên gia ở Đức dự báo trong điều kiện những nguyên nhân chính khiến giá dầu hạ nhiệt thời gian qua về cơ bản sẽ tiếp tục chi phối, ảnh hưởng thị trường dầu trong nửa cuối năm 2008 và đầu năm 2009 cũng khó có hy vọng giá dầu giảm xuống mức 100 USD mà giá dầu sẽ tiếp tục đứng ở mức cao trên 100 USD, dao động trong khoảng 110 - 130 USD/ thùng (Tổng hợp ý kiến phân tích, đánh giá của các chuyên gia tại Đức trên cáo báo: Thời báo Tài chính Đức (Financial Times Deutschland), Báo Thương mại (Handelsblatt), Thời báo Frankfurt (FAZ./.

                                                                  Frankfurt/M, ngày 07 tháng 8 năm 2008